Uçak Gövde Sigortası ile Havacılık Sorumluluk Sigortası Arasındaki Farklar

Uçak gövde sigortası ile sorumluluk sigortası neden karıştırılır?

Uçak gövde sigortası ve havacılık sorumluluk sigortası, uygulamada aynı sigorta programı veya poliçe belgesi içerisinde birlikte sunulabilir. Ancak bu iki teminat aynı riski karşılamaz.

Uçak gövde sigortası, sigortalı hava aracının kendisinde meydana gelen fiziksel kayıp veya hasara yöneliktir. Havacılık sorumluluk sigortası ise hava aracının işletilmesi nedeniyle başka kişilere veya onların mallarına verilen zararlardan doğan hukuki sorumluluğu güvence altına alır.

Bu ayrım, bir trafik kazasındaki kasko ve zorunlu mali sorumluluk sigortası ayrımına benzetilebilir. Ancak havacılıkta yolcu taşımacılığı, uluslararası operasyonlar, farklı tescil ülkeleri, yüksek hava aracı değerleri ve çok yüksek tazminat talepleri bulunduğundan poliçe yapısı daha teknik ve ayrıntılıdır.

Uluslararası havacılık poliçe metinlerinde de fiziksel hava aracı hasarı, üçüncü şahıs sorumluluğu ve yolcu sorumluluğu ayrı teminat bölümleri olarak düzenlenebilir.

En kısa ifadeyle temel fark nedir?

Temel fark, poliçenin neyi koruduğudur:

• Gövde sigortası, hava aracının ekonomik değerini korur.

• Sorumluluk sigortası, işletenin veya sigortalının başkalarına karşı doğabilecek hukuki sorumluluğunu korur.

• Gövde hasarında zarar gören şey sigortalı hava aracıdır.

• Sorumluluk hasarında zarar gören kişi genellikle yolcu, üçüncü kişi veya üçüncü kişiye ait bir maldır.

• Aynı kaza hem gövde hem de sorumluluk teminatını aynı anda devreye sokabilir.

Örneğin bir uçak pistten çıkarak hem kendi iniş takımlarına hem de havalimanına ait pist ışıklarına zarar verirse iki farklı zarar ortaya çıkar. Uçağın kendi hasarı gövde teminatıyla; pist ışıklarındaki zarar ise üçüncü şahıs sorumluluk teminatıyla değerlendirilir.

Uçak gövde sigortası nedir?

Uçak gövde sigortası; uçak, helikopter veya poliçede tanımlanan diğer hava aracında meydana gelen fiziksel kayıp ya da hasarı, poliçede yazılı şartlar ve istisnalar çerçevesinde güvence altına alan mal sigortası niteliğindeki teminattır.

Teminatın kapsamı, seçilen poliçe yapısına göre yalnızca yerde meydana gelen riskleri veya yerde, taksi sırasında ve uçuş esnasında meydana gelen riskleri içerebilir. Hangi kullanım hâllerinin sigortalandığı poliçe cetveli ve özel şartlarda açıkça belirtilmelidir.

Uluslararası poliçe örneklerinde gövde bölümü, sigorta süresi içinde hava aracında meydana gelen fiziksel kayıp veya hasar için, poliçede belirlenen kabul edilmiş değer sınırında ödeme yapılmasını öngörebilir.

Gövde sigortısına konu olabilecek zararlar

Poliçe şartlarına bağlı olmak üzere aşağıdaki olaylar gövde hasarı oluşturabilir:

• Sert iniş nedeniyle iniş takımlarının zarar görmesi

• Pistten çıkma veya yer aracına çarpma

• Hangarda meydana gelen yangın

• Fırtına, dolu veya yıldırım kaynaklı fiziksel hasar

• Taksi sırasında başka bir hava aracıyla temas

• Hava aracının çalınması

• Kaza sonucunda motor, kanat veya gövdede meydana gelen hasar

• Hava aracının onarılamaz hâle gelmesi veya tam zıya uğraması

Her olayın otomatik olarak karşılanacağı düşünülmemelidir. Hasarın poliçede sigortalanan bir riskten kaynaklanması, operasyonun beyan edilen kullanım şekline uygun olması ve poliçe şartlarının ihlal edilmemiş olması gerekir.

Gövde sigortasında ödeme nasıl hesaplanır?

Kısmi hasarda ödeme çoğunlukla onarım maliyeti üzerinden değerlendirilir. Poliçede belirlenen muafiyet, eski parça-yeni parça farkı, ömürlü parçaların kalan kullanım süresi ve onarım yöntemi ödeme tutarını etkileyebilir.

Tam zıya veya hükmi tam zıya durumunda ise poliçede kabul edilen hava aracı değeri esas alınabilir. İncelenen örnek uluslararası poliçe metninde tam zıya hâlinde, uygulanabilir muafiyet düşüldükten sonra kabul edilmiş değer üzerinden ödeme öngörülmektedir. Ancak her poliçe aynı ödeme yöntemini kullanmak zorunda değildir.

Bu nedenle hava aracının sigorta değerinin gelişigüzel belirlenmemesi gerekir. Motorların, aviyonik sistemlerin, yapılan modernizasyonların ve hava aracının güncel piyasa değerinin sigorta bedeline doğru yansıtılması önemlidir.

Havacılık sorumluluk sigortası nedir?

Havacılık sorumluluk sigortası, hava aracının işletilmesi veya havacılık faaliyetinin gerçekleştirilmesi nedeniyle sigortalıya yöneltilebilecek hukuki tazminat taleplerine karşı koruma sağlar.

Buradaki temel unsur, sigortalının başka bir kişiye veya kuruma karşı hukuken sorumlu tutulmasıdır. Yalnızca bir olay meydana gelmesi her durumda ödeme yapılacağı anlamına gelmez. Meydana gelen zarar, sigortalının hukuki sorumluluğu, poliçe kapsamı ve uygulanabilir limitler birlikte değerlendirilir.

Uluslararası poliçe örneklerinde üçüncü şahıs sorumluluğu, hava aracının kullanımından kaynaklanan olay nedeniyle üçüncü kişilerin bedensel zararı veya mallarındaki fiziksel zarar için sigortalının ödemekle yükümlü olduğu tazminatları kapsayabilir. Yolcu sorumluluğu ise ayrı bir bölümde düzenlenebilir.

Üçüncü şahıs sorumluluğu

Üçüncü şahıs sorumluluğu, hava aracının dışında bulunan kişilere veya onların mallarına verilen zararları konu alır.

Örneğin:

• Hava aracının havalimanı ekipmanına çarpması

• Uçaktan kopan bir parçanın yerdeki bir kişiye zarar vermesi

• Pistten çıkan uçağın başka bir hava aracına veya binaya zarar vermesi

• Hava aracının yerdeki araçlara ya da altyapıya zarar vermesi

Türkiye’de Türk hava sahasını kullanan yerli ve yabancı sivil hava araçlarının üçüncü kişilere karşı mali sorumluluk sigortalarına ilişkin usul, esas ve asgari teminat yükümlülükleri ayrı bir yönetmelikle düzenlenmektedir.

Yolcu sorumluluğu

Yolcu sorumluluk teminatı, yolcunun hava aracına binişi, hava aracında bulunması veya hava aracından inişi sırasında meydana gelen olaylar nedeniyle taşıyıcının karşılaşabileceği hukuki sorumlulukları kapsayabilir.

Yolcunun ölümü veya bedensel yaralanması ile yolcu bagajına verilen zararlar poliçe yapısına göre ayrı limitlere tabi olabilir.

Yolcu sorumluluk teminatı ile yolcu ferdi kaza sigortası aynı şey değildir. Sorumluluk sigortasında hukuki sorumluluk ve gerçek zarar değerlendirilirken ferdi kaza teminatında poliçede tanımlanan kaza sonucu ve önceden belirlenmiş ödeme tutarı esas alınabilir.

Bagaj, yük ve posta sorumluluğu

Ticari taşıyıcılar açısından teslim alınan bagaj, yük veya postanın kaybolması, hasar görmesi ya da ilgili şartlar altında gecikmesi nedeniyle doğabilecek sorumluluklar da havacılık sigorta programının parçası olabilir.

Türkiye’de yetkili taşıyıcıların taşıma sözleşmelerinden kaynaklanabilecek yolcu, bagaj, yük ve posta zararlarına karşı yaptırması gereken mali sorumluluk sigortası ayrı bir yönetmelik kapsamında düzenlenmiştir. Asgari teminatlar SDR gibi uluslararası hesap birimleri üzerinden belirlenebilir.

Birinci fark: Korunan mal veya menfaat

Gövde sigortasında temel koruma konusu, poliçede tanımlanan hava aracıdır. Amaç, hava aracının fiziksel kayıp veya hasarı sonucunda sigortalının mal varlığında oluşabilecek zararı karşılamaktır.

Sorumluluk sigortısında ise temel koruma konusu hava aracının kendisi değildir. Korunan menfaat, hava aracı sahibinin, işletenin veya diğer sigortalı tarafların üçüncü kişilere ve yolculara karşı hukuki sorumluluğudur.

Bu nedenle sorumluluk poliçesi, kural olarak sigortalının kendi uçağındaki hasarı ödemez. Aynı şekilde yalnızca gövde teminatının bulunması da yolcu veya üçüncü kişilerin zararları için yeterli koruma sağlamaz.

İkinci fark: Hasarın ortaya çıkış biçimi

Gövde teminatının devreye girebilmesi için poliçede sigortalanan hava aracında fiziksel kayıp veya hasar meydana gelmesi gerekir.

Sorumluluk teminatında ise başka bir kişinin ölmesi, yaralanması veya malının zarar görmesi gibi bir zarar ile bu zarardan dolayı sigortalıya yöneltilebilecek hukuki sorumluluk talebi bulunur.

Örneğin uçak hangarda tek başına dururken dolu nedeniyle gövdesi zarar görürse yalnızca gövde teminatı gündeme gelebilir. Başka bir kişiye veya mala zarar verilmediği için sorumluluk talebi oluşmayabilir.

Buna karşılık hava aracı kalkış sırasında pist ekipmanına zarar verir ancak uçakta herhangi bir hasar meydana gelmezse yalnızca üçüncü şahıs sorumluluk teminatı gündeme gelebilir.

Üçüncü fark: Hukuki sorumluluk şartı

Gövde sigortasında sigortalının başka bir kişiye karşı kusurlu veya hukuken sorumlu olması temel ödeme şartı değildir. Önemli olan, hava aracında poliçe kapsamındaki bir olay nedeniyle fiziksel hasar meydana gelmesidir.

Sorumluluk sigortasında ise sigortalının zarar gören tarafa karşı hukuken sorumlu olması temel unsurlardan biridir. Sigortalının sorumlu olmadığı veya poliçe kapsamı dışında kalan bir talep, yalnızca zarar meydana geldiği gerekçesiyle karşılanmaz.

Bu ayrım, hasar dosyalarında kullanılan belgeleri de değiştirir. Gövde hasarında teknik inceleme, onarım maliyeti ve hava aracının değeri ön plandayken sorumluluk hasarında olayın meydana geliş biçimi, zarar gören taraflar, kusur ve tazminat hesabı önem kazanır.

Dördüncü fark: Sigorta bedeli ve sorumluluk limiti

Gövde sigortasında poliçede hava aracına ilişkin bir sigorta değeri bulunur. Bu değer, tam zıya hâlinde yapılabilecek ödemenin temelini oluşturabilir.

Sorumluluk sigortasında ise hava aracına ait bir sigorta değeri yerine sorumluluk limitleri bulunur. Limitler; olay başına, kişi başına, yolcu başına veya yıllık toplam biçiminde düzenlenebilir.

Bazı havacılık poliçelerinde üçüncü şahıs ve yolcu sorumluluğu için ayrı limitler bulunurken bazı yapılarda birleşik bir sorumluluk limiti kullanılabilir. Ancak poliçe yapısı, ilgili mevzuatta aranan asgari korumaları karşılamalıdır.

Türkiye’de üçüncü şahıs mali sorumluluğuna ilişkin asgari teminatların hava aracının azami kalkış ağırlığına göre belirlenmesi mümkündür. Yolcu, bagaj, yük ve postaya ilişkin sorumluluklar ise kendi düzenlemeleri ve limit yapıları çerçevesinde değerlendirilir.

Beşinci fark: Muafiyetlerin uygulanması

Gövde sigortalarında belirli tutarda muafiyet uygulanması yaygındır. Örneğin onarım maliyetinin poliçede yazılı muafiyet tutarını aşan kısmı sigortacı tarafından karşılanabilir.

Sorumluluk teminatlarında muafiyet yapısı farklı olabilir. Bazı sorumluluk bölümlerinde muafiyet bulunmayabilirken bazı maddi zarar teminatlarında poliçeye özel muafiyetler uygulanabilir.

Muafiyet yalnızca hasar tutarını değil, sigortalının risk üzerinde ne kadar pay taşıdığını da gösterir. Düşük prim amacıyla yüksek muafiyet tercih edilmesi, küçük ve orta ölçekli gövde hasarlarının önemli bölümünün sigortalının üzerinde kalmasına neden olabilir.

Altıncı fark: Tazminatın ekonomik olarak kime yönelik olduğu

Gövde hasarında ödeme, poliçe şartlarına göre hava aracının sahibi, sigortalı veya poliçede tazminat alacaklısı olarak gösterilen finans kuruluşunun menfaatini korur.

Finansman veya leasing söz konusuysa banka, kiralayan ya da finansör poliçede rehin hakkı sahibi, tazminat alacaklısı veya ek sigortalı olarak yer alabilir.

Sorumluluk sigortasında ise amaç, zarar gören üçüncü kişinin veya yolcunun geçerli tazminat talebi karşısında sigortalının hukuki ve mali sorumluluğunu karşılamaktır. Sigortacı, poliçe ve uygulanabilir hukuk çerçevesinde talebi inceleyebilir, savunmayı yürütebilir, uzlaşma sağlayabilir veya tazminat ödemesini gerçekleştirebilir.

İncelenen örnek poliçe metninde sorumluluk bölümleri için sigortacının hukuki süreci savunma, inceleme ve uzlaşma hakkı ile belirli yargılama giderlerine ilişkin hükümler bulunmaktadır. Savunma giderlerinin limitin içinde mi dışında mı olduğu ise poliçe metnine göre değişebilir.

Yedinci fark: Zorunluluk durumu

Türkiye’de yürürlükteki temel havacılık sigortası düzenlemeleri, yolcu, bagaj, yük, posta ve üçüncü kişilere karşı mali sorumluluk sigortalarına ilişkindir.

SHGM, uçuş izni işlemlerinde üçüncü şahıs mali mesuliyet ve yolcu sigorta belgelerinin sunulmasını istemektedir. Hava taşıma işletmelerinin kiralama ve işletme sözleşmelerinde de ilgili mali sorumluluk sigortalarının sağlanmasına ilişkin hükümler aranabilmektedir.

Gövde sigortası ise bu iki temel sorumluluk yönetmeliğinde asgari zorunlu sigorta olarak düzenlenmemektedir. Bununla birlikte aşağıdaki durumlarda sözleşmesel olarak zorunlu hâle gelebilir:

• Hava aracının krediyle satın alınması

• Finansal kiralama veya operasyonel kiralama yapılması

• Kiralayanın gövde teminatı talep etmesi

• Finansörün poliçede tazminat alacaklısı olmak istemesi

• Ticari sözleşmelerde belirli gövde ve savaş teminatlarının şart koşulması

Dolayısıyla “gövde sigortası zorunlu değildir” ifadesi tek başına yeterli değildir. Mevzuatın yanında kredi, kiralama ve operasyon sözleşmeleri de incelenmelidir.

Sekizinci fark: Kapsam dışı durumlar

Gövde ve sorumluluk teminatlarının istisnaları aynı değildir.

Gövde teminatında poliçeye bağlı olarak aşağıdaki durumlar kapsam dışında kalabilir:

• Normal aşınma ve yıpranma

• Korozyon veya zaman içinde meydana gelen bozulma

• Tek başına mekanik arıza

• Poliçede belirtilmeyen kullanım

• Yetkilendirilmemiş pilot tarafından gerçekleştirilen uçuş

• Coğrafi sınırların dışına çıkılması

• Savaş, terör, el koyma ve benzeri özel riskler

İncelenen örnek poliçe metninde aşınma, bozulma, arıza veya parçanın kendi içindeki kusuru belirli şartlarda gövde teminatı dışında bırakılmaktadır. Ancak bu arıza sonucunda hava aracının başka bölümlerinde meydana gelen fiziksel hasar ayrıca teminat kapsamında değerlendirilebilir.

Sorumluluk teminatında ise sigortalının kendi malındaki zararlar, çalışanlara karşı sorumluluk, mürettebat zararları, sözleşmeyle üstlenilen ek sorumluluklar veya poliçede belirtilmeyen faaliyetler farklı istisnalara tabi olabilir.

Savaş ve terör riskleri de standart teminatlarda otomatik olarak bulunmayabilir. Bunlar ek kloz veya ayrı bir gövde savaş poliçesiyle düzenlenebilir. Uluslararası sigortacılar gövde, sorumluluk ve gövde savaş teminatlarını ayrı ürün veya teminat başlıkları olarak sunabilmektedir.

Aynı kazada iki sigorta birden çalışabilir mi?

Evet. Gövde ve sorumluluk teminatlarının aynı olayda birlikte devreye girmesi mümkündür.

Örneğin bir yolcu uçağının iniş sırasında pistten çıktığını varsayalım:

• Uçağın kanat ve iniş takımlarındaki hasar gövde sigortısıyla,

• Havalimanına ait ışıklandırma sistemindeki hasar üçüncü şahıs sorumluluk sigortısıyla,

• Yolcuların yaralanmasından doğan talepler yolcu sorumluluk teminatıyla,

• Yolcu bagajındaki zararlar bagaj sorumluluk teminatıyla

değerlendirilebilir.

Her teminat için ayrı limit, muafiyet, istisna ve hasar inceleme yöntemi uygulanabilir. Aynı olaydan kaynaklanmaları, bütün zararların tek bir teminat bölümünden ödeneceği anlamına gelmez.

Gövde sigortası hangi durumlarda tek başına yeterli olmaz?

Hava aracının yüksek değeri nedeniyle gövde sigortası önemli olsa da yalnızca hava aracını sigortalamak operasyonun tamamını korumaz.

Örneğin değeri görece düşük olan bir hava aracı, yerde çok yüksek değerli bir iş jetine veya terminal binasına zarar verebilir. Bu durumda sigortalının sorumluluk riski kendi hava aracının değerinden çok daha yüksek olabilir.

Benzer şekilde yolcu taşımacılığı yapan bir işletme açısından en önemli mali risk yalnızca hava aracının kaybı değildir. Yolcuların yaralanması, bagaj talepleri, üçüncü şahıs zararları ve hukuki savunma giderleri de önemli sonuçlar doğurabilir.

Bu nedenle gövde değeri ile sorumluluk limiti birbirinden bağımsız olarak değerlendirilmelidir.

Sorumluluk sigortası hava aracının kendi hasarını karşılar mı?

Genel kural olarak hayır. Sorumluluk sigortası sigortalının kendi hava aracında meydana gelen fiziksel hasarı karşılamak amacıyla düzenlenmez.

Örneğin pilotun manevra sırasında sigortalı uçağın kanadını hangar kapısına çarpması sonucunda:

• Uçaktaki hasar gövde teminatıyla,

• Hangar kapısındaki hasar üçüncü şahıs sorumluluk teminatıyla

değerlendirilebilir.

Hava aracında gövde teminatı bulunmuyorsa uçağın kendi onarım maliyeti, sorumluluk poliçesi mevcut olsa bile sigortalının üzerinde kalabilir.

Pilot hatası her iki teminatta da karşılanır mı?

Pilot hatasıyla meydana gelen bir olay, poliçe şartlarına bağlı olarak hem gövde hem de sorumluluk teminatını etkileyebilir. Ancak “pilot hatası her koşulda teminattadır” şeklinde genel bir sonuç çıkarılamaz.

Poliçede aşağıdaki noktalar kontrol edilmelidir:

• Uçuşu gerçekleştiren pilot poliçede tanımlanmış mı?

• Pilotun lisansı ve sınıf yetkisi geçerli mi?

• Pilot gerekli uçuş deneyimi şartlarını karşılıyor mu?

• Hava aracı izin verilen amaçla mı kullanılıyor?

• Uçuş coğrafi sınırlar içinde mi gerçekleştiriliyor?

• Kasıtlı veya ağır nitelikte bir ihlal var mı?

Uluslararası örnek poliçe metinlerinde, poliçede belirtilmeyen pilot tarafından gerçekleştirilen uçuşlar genel istisnalar arasında yer alabilmektedir.

Poliçeler karşılaştırılırken hangi bilgiler kontrol edilmelidir?

Gövde ve sorumluluk teklifleri yalnızca toplam prim üzerinden karşılaştırılmamalıdır.

Gövde sigortısında kontrol edilmesi gerekenler

• Hava aracının kabul edilmiş veya sigorta değeri

• Uçuş, taksi ve yerde bulunma hâllerinin kapsamı

• Kısmi hasar ve tam zıya ödeme yöntemi

• Gövde muafiyeti

• Motor ve ömürlü parça hükümleri

• Kurtarma ve nakliye giderleri

• Yedek parça teminatı

• Savaş ve terör riskleri

• Finansör ve kiralayan klozları

• Hasar sonrasında değer kaybı veya ikame giderleri

Sorumluluk sigortısında kontrol edilmesi gerekenler

• Üçüncü şahıs sorumluluk limiti

• Yolcu başına ve olay başına limitler

• Bagaj, yük ve posta limitleri

• Hukuki savunma giderlerinin durumu

• Mürettebat ve çalışanlara ilişkin istisnalar

• Coğrafi kapsam

• Sözleşmeyle üstlenilen sorumluluklar

• Ek sigortalılar

• Birleşik veya ayrı limit yapısı

• Mevzuatta aranan asgari teminatların karşılanıp karşılanmadığı

Hasar anında süreç nasıl farklılaşır?

Gövde hasarında sigortacı veya eksper genellikle hava aracındaki fiziksel hasarı, onarım yöntemini, onarım maliyetini, muafiyeti ve hava aracının değerini inceler.

Sorumluluk hasarında ise zarar gören tarafın talebi, sigortalının hukuki sorumluluğu, kusur durumu, bedensel veya maddi zararın tutarı ve uygulanabilir sorumluluk limiti değerlendirilir.

Her iki durumda da olayın sigortacıya veya broker’a mümkün olan en kısa sürede bildirilmesi önemlidir. Zorunlu emniyet tedbirleri dışında, sigortacının onayı alınmadan kapsamlı onarım yapılması veya üçüncü kişilere ödeme ve sorumluluk taahhüdünde bulunulması hasar sürecini olumsuz etkileyebilir.

Hangi sigortaya ihtiyaç vardır?

Hava aracının kendisine gelebilecek zararları karşılamak için gövde sigortasına; yolcu ve üçüncü kişilere verilebilecek zararlar için sorumluluk sigortasına ihtiyaç vardır.

Bunlardan biri diğerinin alternatifi değildir. Bir hava aracı işletmesinin sigorta programında genellikle şu sorular birlikte cevaplanmalıdır:

1. Hava aracının tamamı kaybedilirse mali kayıp nasıl karşılanacak?

2. Hava aracı üçüncü kişiye zarar verirse hangi limit kullanılacak?

3. Yolcu yaralanırsa hangi teminat devreye girecek?

4. Finansörün veya kiralayanın poliçedeki hakkı nasıl korunacak?

5. Savaş ve terör riskleri hangi poliçede yer alacak?

6. Operasyon yapılan ülkelerdeki asgari limitler karşılanıyor mu?

Doğru sigorta programı, yalnızca hava aracının değerini değil, operasyonun doğurabileceği hukuki sorumlulukların büyüklüğünü de dikkate almalıdır.

Sonuç: Gövde sigortası malı, sorumluluk sigortası hukuki sorumluluğu korur

Uçak gövde sigortası ile havacılık sorumluluk sigortası arasındaki en temel fark, korunan riskin niteliğidir.

Gövde sigortası, sigortalı hava aracında meydana gelen fiziksel kayıp veya hasara yöneliktir. Havacılık sorumluluk sigortası ise hava aracının işletilmesi nedeniyle yolculara, üçüncü kişilere ve onların mallarına verilen zararlardan doğan hukuki sorumluluğu karşılar.

Aynı kaza, hava aracına ve üçüncü kişilere eş zamanlı olarak zarar verebilir. Bu nedenle profesyonel bir havacılık sigorta programında gövde ve sorumluluk teminatlarının birlikte, fakat birbirinden ayrı limit ve şartlarla değerlendirilmesi gerekir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kesin teminat değerlendirmesi için sigorta poliçesi, cetvel, klozlar, özel şartlar, hava aracının kullanım biçimi, yürürlükteki mevzuat ve operasyon sözleşmeleri birlikte incelenmelidir.